Üstün Zekalılar ve Yetenekliler

Merhabalar,

Eğitim çevrelerinde ve veliler arasında son günlerin en çok konuşulan konularından biri “Üstün zeka ve yetenek”. Peki gerçekten çocuklarda üstün zekalılık ya da yeteneklilik var mı? Bu bir farklılık mıdır? Bir çocuğun üstün zekalı ya da yetenekli olduğunu anne-baba olarak nasıl anlayabiliriz? Peki ya sonra neler yapmalıyız? gibi sorular birbirini kovalıyor.

Aslında üstün zeka ve yeteneğin tarihi insanlık kadar eski fakat keşfi ve üzerine araştırmalar yapılması geçtiğimiz yüzyılda ağırlık kazanmıştır. İnsanlar dünyadaki kaynakların tükenmeye başladığını anladığında zeka ve beyin araştırmaları hız kazanmış ve sonuçlar zeka seviyelerinin farklı olduğunu ve hayatların bununla şekillendiğini kabul etmiştir. Üstün zekalı ve yeteneklilik birçok kültürde armağan olarak kabul edilir. Eğitim literatüründe de “Gifted”

denmesinin sebebi budur. Armağan verilerek doğmuş çocuklardır üstün zekalı ve yetenekli çocuklar. Farklı bir çok tanım yapılmıştır. Genel olarak özel akademik alanlarda veya zeka, yaratıcılık, sanat ve liderlik kapasitesi yönüyle yaşıtlarına göre daha yüksek performans gösteren çocuklardır. Üstün zekalı çocuklara toplumda %2 oranında rastlanır. Üstün zekalılık ve yeteneklilik geçerliliği ve güvenilirliği olan zeka testleriyle belirlenir. Zeka testlerini uygulayabilme yeterliliğine sahip uzman psikologlar tarafından yapılan bu testlerde, genel zeka puanı olarak 120 ve üzerinde puan alan çocuklar üstün zekalı olarak tanımlanır.

Üstün zekalı çocuklar zihinsel olarak normal gelişen çocuklardan farklı oldukları gibi sosyal, fiziksel ve karakter gelişimlerinde de farklılıklar gösterirler.

Üstün zekalı çocuklar yüksek amaç ve ideallere sahiptirler ve bunları gerçekleştirmek için bir dış kuvvete ihtiyaç duymazlar. Yaşamlarındaki olayları denetim altına alabileceklerini düşünürler. Hayal güçlerinin fazla gelişmesi sonucu hayali arkadaşları olabilir. Adalet duyguları çok gelişmiştir, bu nedenle yapılan haksızlıklara fazla tepki verebilirler. Mükemmeliyetçidirler, özgüvenleri yüksek bireylerdir.

Fiziksel gelişim özelliklerine baktığımızda bebeklikten itibaren hareketlilik gösterirler. Normal gelişime göre erken yürür, erken konuşur ve genelde erken okurlar. Duyu organları daha çok gelişmiştir. Bu nedenle dış etkenlere duyarlılıkları da daha fazladır. Gürültüye daha çok tepki gösterebilir, bazı maddelerden rahat

sız olabilirler. Kuvvetlidirler ve koordinasyon gerektiren durumlarda tepkileri daha hızlıdır. Hastalıklara karşı daha dirençli olurlar.

Sosyal olarak da gelişimleri yaşıtlarının üzerindedir. Kendi yaşlarındaki çocuklarla oynamaktansa, kendinden büyük çocuklarla karmaşık oyunlar oynamayı tercih ederler. Karşılarındaki kişinin duygu, düşünce ve isteklerini gelişimi normal olan çocuklara göre daha kolay anlayabilirler. Girdikleri ortamlarda genellikle lider olma eğilimindedirler. Espri yetenekleri gelişmiştir.

Zihinsel gelişimleri doğumlarından itibaren yaşıtlarının önündedir. Hızlı ve kolay öğrenirler. Geniş sözcük dağarcığına sahiptirler. Sayılara erkenden ilgi duymaya başlarlar. Zaman kavramı daha küçük yaşta gelişir. Onları zorlayıcı bilgi ve aktivitelerden daha çok hoşlanırlar. Aşırı meraklıdırlar ve çok soru sorma eğilimindedirler. Ezber yetenekleri gelişmiştir, ezberlediklerini uzun süre unutmazlar. Hafızaları güçlü olduğu için önemli detayları unutmazlar. Yaratıcılıkları çok gelişmiştir. Farklı fikirleri ve icatları olması da çok doğaldır. Olayların nedenleri ve etkileri arasındaki ilişki ilgilerini çeker.

Çocuğunuzda yukarıda sayılan özelliklerden olduğunu düşünüyorsanız bir üstün zekalılar uzmanına başvurabilirsiniz. Bir sonraki adım ise uygun zeka testini yaptırmak olacaktır. Çocuğun özelliklerinin tespiti, veli ve öğretmen bilgilendirilmesi, eğitimlerin belirlenmesi gibi önemli konularda üstün zekalılar uzmanlarından destek almalısınız.

Üstün zekalı çocuk tespit edildikten sonraki süreçte çocuğun etiketlenmemesi en hassas konuların başında gelir. Verilen armağanın sizin çocuğunuz olduğunu hatırlamalısınız.

Üstün zekalı çocukların, yetişkin olduklarında da sahip olmaya devam edecekleri bu farklılıklarından dolayı özel ilgiye, desteklenmeye ve eğitime ihtiyaçları vardır. Eğitimlerindeki farklılıklar ve yapılması gerekenler konusunu dergimizin gelecek sayısında ele alacağız.

Üstün zekalı ve yetenekli çocukların tespiti, eğitimi ve özel eğitim ile ilgili sorularınızı dergimizde paylaşmak üzere bana yazabilirsiniz.

Ayşegül İŞLEKELLER BOZCA

Üstün Zekalılar Uzmanı

aysegul@aysegulislekeller.com

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.